• Annemieke Kok.

Fruitteler Bert den Haan: 'Bijen in de boomgaard kunnen zorgen voor meer evenwicht'

BUREN Bloemstroken zaaien, slootkanten tot 1 juli niet maaien, het gras tussen de bomen wat langer laten staan en het verwerken van reststromen. Bij het fruitbedrijf van Bert den Haan is dit inmiddels allemaal vanzelfsprekend. ,,Fruittelers kunnen zonder al te veel inspanningen gemakkelijk een bijdrage leveren aan de biodiversiteit".

Fruitbedrijf Bert den Haan in Kerk-Avezaath (gemeente Buren) heeft 27 ha met 16 ha appels en 11 ha peren. Het zijn vooral de Elstar, Kanzi, Golden en Red Prince-appels die hij verkoopt en bij de peren vormen de Conference en de Migo de hoofdmoot. Bert: ,,Onze afzet gaat volledig naar Fruitmasters; een telers-coöperatie in Geldermalsen waar veel van het fruit uit de Betuwe heen gaat. Fruitmasters zorgt voor sortering, koeling, verpakking en afzet in binnen- en buitenland." Naast het verwerken van de hoofdstroom aan appels en peren, hield Bert een reststroom over, fruit met een vlekje op plekje dat niet naar de supermarkt kan. Om daar toch een nuttige verwerking voor te vinden heeft Bert, samen met collega's, enkele jaren geleden een samenwerking opgezet met de coöperatie Fruitmotor. Bert: ,,Inmiddels zijn vijf bedrijven lid. Met elkaar leveren we de restappels voor de Krenkelaar cider en de Krenkelaar Appelsprankel, een cider met en zonder alcohol. De cider is landelijk te koop bij diverse winkels. We willen graag verder groeien, maar we zijn een kleine organisatie en het kost veel tijd om de geldstromen los te krijgen."

Reststromen verwerken en investeren in biodiversiteit De Fruitmotor heeft een concept ontwikkeld waarbij de aangesloten bedrijven 10 cent per kilo voor de geleverde appels krijgen. Daarnaast stort de coöperatie 5 cent per kilo in het biodiversiteitsfonds. Bert: ,,Van dat geld kunnen wij biodiversiteitsmaatregelen treffen tegen een gereduceerde prijs, zoals het aanschaffen van bloemzaad en gevarieerde hagen. Voor de aangesloten bedrijven is het interessant om mee te doen. Het is economisch verstandig, de maatschappij vraagt erom, het is goed voor ons imago en het levert ook nog eens bonuspunten op voor onze certificering van Planet Proof."

Proef met Wageningen ,,Samen met Universiteit Wageningen doen we een proef voor wilde bijen in de boomgaard om te kijken of hun aantal toeneemt door de biodiversiteitsmaatregelen. We hebben een proefveld gemaakt bij de bloemenrand, bij de haag en bij een nul-object buiten ons terrein. Onderzocht wordt hoeveel bezoek we krijgen van de wilde bijen, ten opzichte van het nul-object. Er worden tellingen van bijgehouden en er wordt onderzocht wat het doet in relatie tot schadelijke insecten. Het zou mooi zijn als naast de wilde bijen ook andere nuttige insecten kunnen zorgen voor meer evenwicht in de boomgaard, zodat we minder chemische middelen hoeven te gebruiken. Voor ons is de perenbladvlo bijvoorbeeld een lastige plaag om te bestrijden. We proberen het met kalk en andere groene middelen maar dat is niet altijd afdoende. Vorig jaar moesten we daarnaast twee bespuitingen doen met chemische middelen, en dit jaar zelfs drie."

Sector in spagaat De activiteiten van Bert beperken zich niet tot het reilen en zeilen op zijn eigen bedrijf. Als vicevoorzitter van de Nederlandse Fruittelers Organisatie (NFO) en voorzitter van de productgroepen appel en peer zet hij zich ook bestuurlijk in voor de sector. ,,Als sector moeten we naar minder chemische bestrijdingsmiddelen. We moeten meebewegen met de vraag vanuit de maatschappij, maar het valt niet altijd mee. Het ontwikkelen van groene bestrijdingsmiddelen duurt bijvoorbeeld veel te lang, omdat de toelatingsinstanties erg traag werken. Dat maakt het voor ons heel lastig om in 2030 van de chemische middelen af te zijn, zoals de minister wil. Daarnaast hebben we te maken met steeds meer bovenwettelijke eisen die de supermarkten stellen en daar komen we ergens in een spagaat. De rol van de supermarkten vind ik sowieso dubieus. Als wij vanwege de nachtvorst geen appels kunnen leveren, halen zij ze net zo gemakkelijk van het zuidelijk halfrond. Waar is dan hun verantwoordelijkheid? Wij hangen als fruitsector in augustus altijd spandoeken op met 'nieuwe oogst', maar dat zegt de consument niks meer omdat alle producten het hele jaar door verkrijgbaar zijn."

Het verhaal vertellen ,,De plukdagen zijn altijd leuke dagen voor ons. Wij doen er altijd aan mee en we krijgen ieder jaar meer bezoekers in de boomgaard. Aan de hand van de bloemenstroken op ons bedrijf vertel ik dan ons verhaal. Als sector moeten we dat veel meer doen. We hebben altijd veel gedaan aan productpromotie en minder aan het promoten van de sector. Daar kiezen we nu als Nederlandse Fruittelers Organisatie wel heel duidelijk voor. We doen dat fruitbreed, dus ook bessen, kersen, bramen et cetera. Het is een mooi verhaal om te vertellen, daar is echt wel wat te winnen."

Dit artikel is onderdeel van de serie Stoere Boeren van de Gelderse Natuur en Milieufederatie, waarin boeren laten zien hoe zij duurzaamheid en natuur integreren in hun manier van werken. www.gnmf.nl/stoereboeren